Make your own free website on Tripod.com

У МЕНО НАРОДА



Александра Дудаш

 

Нє так давно, застановела сом ше на єдним од комерцийних ТВ-програмох дзе бавел шумни програм за дзеци, цалком сучасни и прилагодзени наймладшому медийскому спочивачови. На жаль, пре позни ноцни живот, нєудало ше ми у цалосци видзиц тоту емисию, алє цо у тей приповедки найинтересантнєйше, после програми за дзеци почали маршировац реклами з розголєнима дзивками и числами (озда, ха ха) їх телефонох, цо ме наисце нєсподзивало. Нє знам точно чи пре тото же сом нєвиспана, чи же ше ми ище приємни упечаток дзецинскей емисиї претворел на роздумованє о тим як ше наймладшим нєшка толкує хто приноши беби. Як би моя баба гварела, у мой час то було цалком иншак, алє вец сом и себе и исту бабу влапела у крадзи роздумуюци о збирки руских народних приповедкох, так волана EROTICA RUTHENICA. Твердзим же ше у приповедки hot-line дзивчинох и усней еротичней литератури яка вецей як два вики блукала з устох до устох, мало цо розликує. Вироятно же и теди исти тоти наймладши, после приповедки за добру ноц, лєм сцисли ока док ше претваряли до уха слухаюци маторцох. Заключела сом же то у сущносци нє ТАBОО теми нательо як то нам випатра. За мнє у тим моменту ше зявело друге питанє за ТАBОО, а то: як би нашо предняки охарактеризовали улогу сексу у рускей култури?

 

АТИЛА КОВАЧ, редактор ґей часопису Дечко (28роки)

Пачи ше ми же у сучасней рускей култури нєт вулґарносци, нєт перверзиї анї порнографиї. У руским националним єству обачлїва блага, баржей поетична еротика. Наприклад, при нашому америцкому сународнїкови Ендийови Ворголови еротика специфична, виражена през бависко фарбох. Його еротика яка анї нє хлопского, анї нє женского полу т. є. цалком андроґино як и сам Воргол.

 

ИРИНА ГАРДИ-КОВАЧЕВИЧ, поетеса (...)

Приповедам у мено своєй ґенерациї. Думам же Руснаци у сущносци маю здраве одношенє спрам сексу. Мойо поняце сексу ище зоз младосци же то цошка цо ше муши, нє думам на примушованє, тортуру. Думам на тото же ше то муши робиц же би ше отримовал живот. Руснаци як популация интуитивно свидоми же тото польо активносци их отримує, а резултати тей активносци важнєйши як вона сама. Вец ме нє чудує же у нашей литератури и шпиванкох то таке цошка зґурнуте на бок. На то указує и нєпостояце лацох, же ми велї менованя дїї маме у описуюцей форми, значи же то тото цо саме по себе дате и о тим нєт цо приповедац. За мнє то таке як приповедац о любови. Я думам же хто вельо бешедує о любови мало на нєй роби. Медзи Руснацами и другима народами постоя розлики спатраня секса, алє баржей културално. Я зоз приватного живота можем повесц же Руснаци и Чарногорци маю подобни попатрунки на секс, окреме спатраюци през традицию. За обидва тоти  народи секс нє примарне, алє є иманентне поняце за чловека. Цо ше дотика Сербох, думам же вони аж и ганблївши од Руснацох, алє су вербално розпасанши так же себе чловек дума же яки тоти... При Мадярох видлїве же секс барз важна ствар за чловеково щесце.
 

АНА МАРИЯ РАМАЧ (25 роки) секретар Младежскей секциї СРУЮ

Секс медзи Руснацами табу, прето же єст розиходзенє медзи урбаним и руралним стредком, а Руснаци вецей жию по валалох... У нашей литератури, тиж так, нєт вельо бешеди на тоту тему. Єдино гнатюк, кед приходзел ґу концом прешлого вика, зазберовал бешеду старших (приповедки и анеґдоти) о тей теми. Я особнє нє будзем зоз каждим бешедовац о сексу, нє прето же сом ганьблїва, алє прето же то интимна ствар. Дахто може потолковац же ши вулґарни. Прето о сексу бешедуєм зоз особу до хторей мам довирия. Млади у Югославиї, окреме у Войводини, та и Руснаци отворени за тему о сексу и нє обаваю ше. У України даяке обще становиско и ситуация же млади шокирани кед ше бешедує о тим, прето же там конзервативни похопйованя пре посткомунистични синдром. Нє маю анї таку систему франти як ми. Алє иду и до другей крайносци, праве пре тот синдром, дзе ше вони намагаю ґу либерализациї, а то ше виражує през вивоз українских стриптизетох и проституткох до других жемох. Млади то анї нє знаю, а и кед знаю, то их нє интересує и нє бешедую о тим як о проблему.
 

МИХАЛ РАМАЧ (52 роки) новинар и историчар

Мойо лаицке думанє нє помогнє нїкому. То би ше требало питац фаховцом. Я ше давно дистанцовал од Руснацох, алє можем повесц же секс нє треба же би бул табу вообще. То цалком нормална ствар як биолоґийна, так и ментална. У моєй роботи нєт вельо ствари на тоту тему. Патраци през историю, териториялни фактор (околїско) як и историйни маю вельки вплїв на руски менталитет, роздумованє и воспитанє. Єдино гнатюк зазберовал еротични приповдки у прешлосци.
 

ВЛАДИМИР СИВЧ (40 роки) директор РКПД

Нє роздумуєм о Руснацох, а ище менєй о сексу. Преобтерховани сом зоз Руснацами кажди дзень и нє можем роздумовац и о сексу медзи нїма. Маю Руснаци вообще секс? У Матки то нє табу, прето же кельо чуєм и видзим млади бешедую о тим и вообще ше нє обаваю.
 

ДР ЯКОВ КИШЮГАС (57 роки) директор интернату Бранково коло. предсидатель АДРУ

Думам же секс як активносц и цошка цо присутне у менталним склопу людзох єднак характеристични за Руснацох и других. Питанє ше углавном дотика биолоґиї, алє и мозґу. Тото цо ше зявює як табу, то питанє як ми то манифестацийно указуєме. Руснаци ше розликую од Ескимох и других лєм по типу култури, а нє по ґенетским коду. Табу у типу култури ма коренї у виразно усвоєней християнскей култури котра огранїчуюца у тих стварох. То видно през Стари и Нови завит. Стари завит то перши контракт медзи Богом и людзми, а поштреднїк бул Мойсей. Нови завит то нови контракт, а поштреднїк Исус Христос. Тот нови контракт умити од шицкого цо би могло нагадовац чловекову тїлесносц, кед же вихабиме Марию Маґдалену и Исуса. Стари завит богати зоз шицким тим. Там можлїве же би Яков мал два жени: Сару и Рахелу. Мож то потвердзиц и у литератури и усней творчосци, алє питанє кельо ми порихтани то прилапиц. Єст дацо при младих авторох у уметнїцкей творчосци. Воно нє табу у явносци, алє нука у глави каждого поєдинца. Постої автоцензура при каждому. Треба розликовац цо табу, а цо интимни швет. Я сам пред сому нє мам нїяки табу, алє даяки интимни ствари нє сцем подзелїц зоз пол швета. То нє значи же постої табу. Найменєй єст табуу у цивилизациї, вец у типу култури и аж вец у глави поєдинца. Табу виразно ма коренї у системи вредносцох християнского швета. Питанє же чи го вообще треба розбиц, бо вон припада типу култури и интимному швету поєдинца, як цо му припадаю шмих, гнїв, радосц, розчарованє як ментални катеґориї и хтори творя його здрави розум. Руснацом нє табу материялни статус (а могол би буц), бо ше вше сцу указац пред другима лєпши як цо су. Стретам ше зоз тим прето же у култури хтора нас окружує файта сексуалносци ше виражує отворено и єдноставно. Маце доступносц часописох и филмох, а у комуникациї можеце часто видзиц и почувствовац. Хлопи маю чудни способ справованя хтори мнє нагадує на примитивни способ биолоґийного доказованя векшей мишицовей маси. То пубертетска система аґресивного наруцованя. То бридке, то девалвира поєдинца. Видлїве є и присутне: огляданє 700 раз, гвизданє, нападне припатранє... Таки би сцекол кед би наисце требало дацо зробиц. То видно и у моди хтора вецей открива як цо скрива, по справованю, бешеди замотаней до масней франти... Того єст у околїску и за того хто зна патриц и препознац, то очиглядне.
 

ЮЛИЯН ТАМАШ (52 роки) академик, професор на Катедри за РЯЛ

Зоз сексом ше кажди чловек, на одредзени способ стрета у живоце, лєм вон нє ма у шицких условийох исту важносц. Єден мой пайташ зоз геройских крайох (Чарна гора) бул у Керестуре и мал сексуалне искуство зоз Рускиню. Чудовал ше як Руснацох єст так мало, кед Рускинї так дзечнє практикую секс? То ми шицко здабе на гевто путованє хторе чловек може практиковац одредзени час, та му важне дойсц до циля, лєбо ше припатрац на пейзаш. Секс як биолоґийни порив и забуванє швета, то таке як кед би чловек сцел швидко дойсц до циля. Прави секс то афирмация медзи жену и хлопом дзе тото одношенє, творенє нового швета, а нє лєм пад до тїлесного. Як таки и єдна файта култувованого людского одношеня заслужує полну афирмацию. При Руснацох то огранїчене. Перше, при хлопох то намира же би ше цо скорей сцигло на циль, а жени (голєм тоти старши) обтерховани зоз думками на Бога и теди кед ше практикує найглїбша людска потреба. Я у франти гварим же то нє таке подло, бо тоти хтори ше вельо модля, прешвечлївши о сексу. Цо глїбше практикую тоту потребу, чувство гриху векше, алє ше вони викупя на споведзи. Себе рахуєм до петох хтори писали о любови и сексу, а у роману Окупани у вичносци мам штири жени котри тиж так маю сексуални живот. То людски порив и нє треба же би бул мимикрия. Я го нє скривам. Пробуєм нє буц празни. Богата особа то тота хтора ма полни емотивни живот. Жени любя три файти хлопох: хтори випатраю добре, хтори маю пенєжи и хтори мудри. Руснаци похопюю секс як ковач хтори нїч нє кошта. То єст и у усней и писаней творчосци. Раз сом ше питал єдному паноцови же чи грих кед буду вєдно одата жена и оженєти хлоп вонка з малженства и то нє ма нїяки неґативни пошлїдки. Вон одвитовал же то нє грих док ше нє дозна. Два културни особи хтори ше прицагую и найду маю право на шицко цо нє насилство, без огляду же социялни милє дакеди од того прави вельо зложеншу ситуацию. Бул сом у ситуациї же ше пре таки свойо думаня дискриминовали зоз даяких кругох, алє я не сцекам од людскей природи и як академик и интелектуалєц отворено бешедуєм о тим. Можебуц бим мал вецей хасну кед бим то керовал, алє...
 

МИКОЛА ШАНТА (42 роки) директор НВУ Руске слово, Нови Сад

Секс у руским народзе ма исту функцию як и у каждим другим. Параметри як цо наталитет, лєбо єдна файта популарносци при народу (же волї секс вецей як други) нє достаточно арґументовани. На секс треба патриц у одношеню на особу, поєдинца. Постої сексуални аспект при людзох без огляду хторей су нациї. Секс, як и кажда друга шлєбода ґу хторей чловек нагина може буц опасна алє и красна. Зоз сексом, треба знац и контроловац го. Кед ше допущи же би тота шлєбода овладала зоз чловеком, вец приходзи до нєжаданих пошлїдкох. Кед панує зоз ню, вец секс дожити на прави способ. Секс на роботи можебуц присутни, алє менєй як цо ше дума. Баржей єст розвиваня симпатийох медзи колеґами и єдней файти друженя, цо и природне. Нє мож конкретно дознац деталї коло сексу на роботи, прето же ше то скрива од явносци. Алє ми знаме же хто ше з ким дружи, и особи функционую у тим сотруднїцтве. Найчастейше их повязує тот сексуални аспект, алє то нє значи же медзи нїма єст сексуални одношеня. Ми мала заєднїца и у нас ше шицко зна, а цо ше нє зна то ше додума. Ми, хлопи, вимагаме же би нам жена була красна (цо релативна ствар), алє и же би була наша надополнююца половка. Тримам до того же ше секс перше случує у глави, а вец у целу и на тот способ завиши од интелекта. Кед сцеме дожиц космичне чувство красоти секса треба же би исновали и интелектуални преплєтаня медзи партнерами. Мойо искуство гутори же сексуални аспект єдней особи видзиме у меншей часци, дас єдну трецину, а два трецини у єй подсвидомосци. Ту ше скриваю шицки тайни, шлєбоди и значеня секса, людскей природи.

 

СИМЕОН САКАЧ (72 роки) адвокат, секретар Союзу Руснацох и Українцох Югославиї

При Руснацох то табу тема и о сексу ше нє бешедує явно. Ридко ше на тоту тему и пише и то лєм науково статї, а нїґда директно под таким меном. Як адвокат, ридко сом ше стретал зоз такима стварами у спорох, а при Руснацох нїґда. То, углавном, вязане за розиходзенє малженства и нєзадовольства у нїм. главне слово ту ма малтретированє. О сексу бешедую млади, а тема вична. Була табу, а тераз є явна. Зоз медицинского боку  би требало о сексу бешедовац пре опасносци, бо вельо раз ше случа ствари хтори маю озбильни и вельки пошлїдки. Думам же ше секс третира баржей на вулґарни способ и же ше о теми нє бешедує озбильно, на наукови способ. О тим треба же би бешедовали фаховци, як наприклад дохтор Новта (ґинеколоґ). А наруцованя,  предруцованя и огваряня спод уровню. Секс нє треба же би бул табу, алє о нїм треба бешедовац на висшим уровню. Людзе нєсподзивани зоз наглим преширйованьом на тим полю, алє то одраз нашого менталитету и уровню на хторим зме. Медзи старшима явно ше о тим нє бешедує,  а анї нє будзе швидко. А тото дакус интелиґенциї хто як?!
 

ЗВОНИМИР ПАВЛОВИЧ (47 роки) предсидатель РКПД-а у задзекованю

Питал ми ше єден пайташ же як то же Руснаци нє маю лаце и бридки слова? Я наволуєме гевто? Я гварел же нє маме слово за тото и же хаснуєме сербизми, або мадяризми. Вон гварел же прето Руснаци и препадню. Ми барз ганьблїви народ и нє знаме ше знайсц у таких хвилькох, алє ше нєприємно чувствуєме. Кед ше у Новим Садзе отворела перша пицерия та ше Руснак ганьбел повесц слово пица , бо асоцияция була на дацо друге. Я нє мам проблеми зоз бешеду на таку тему, а у моїх представох сом ше намагал приказац животну ситуацию дзе припада и секс. Нїґда сом нє мал проблеми зруциц даяке младе и красне дзивче же би ше видзела перша руска цицка, алє мойо теми ше нїґда нє базовали лєм на тей проблематики. Я вше шицко робел стримано. Думам же найвекши проблем то релация медзи руралним и урбаним стредком. Урбани стредок швидше прелїґнє таки ствари, док рурални заостава, алє тераз ше починаю сцерац гранїци. Тота тема була вше на марґинох и велї ше тераз нє можу знайсц.

Секс нормална тема, алє хороти хтори повязани зоз сексом єдна медицинска и социолоґийна проблематика. У моїх представох єст лаца у одредзеней мири, а вони вязани за секс и полни орґани. Руснаци на нїх реаґую зоз шмихом. Векши пошлїдки прави насилне злохаснованє сексу, а то примитивизем хтори коло нас. У нас малженство ище вше на уровню и жена ше почитує, так же нєт малженского насилства. Руснак тиж так, нє меня пару часто, а то наша еґзотика. Єден пайташ ми ше питал же чи любим секс, гварел сом же гей и же ше го часто здогадуєм.
 

ДЮРА ЛАТЯК (64 роки) писатель и публициста

Кед у питаню секс медзи Руснацами, думам же нєт велькей розлики у поровнаню зоз окруженьом у хторим Руснаци жию. У наши окруженю значну улогу ма телевизия и филм. Даяки сексуални дїї нє у складзе зоз похопенями наших людзох, а дакеди ше газардно применює, лєм прето же би ше було у тренду. То нє вше ма позитивни пошлїдки. Превозисц таке ше може лєм зоз образованьом и похопйованьом сексу як животней фази. У першим шоре, вон вязани за репродукцию, и кед є у складзе зоз таким похопйованьом, вец ма позитивни резултати. При младих людзох постої тенденция зоз упознаваньом нєпознатого, та ше упущую до даяких активносцох и кед нє знаю як таку активносц треба упражньовац анї пошлїдки, вец то проблем. Я би то превозишол зоз оможлївйованьом спознаваня зоз обласци медицини, здравя и науки. У своєй роботи, окреме у поезиї мам опредзелєня хтори вязани за сексуални живот, алє тримам же у одмерани. У прозних роботох сом секс вязал за социялни обставини. Сексуална прицагуюцосц найзначнєйше у твореню малженствох и у репродукциї.

Секс ше зявює як нормални пошлїдок любови, а кед ше окреме вицагує вец стирчи и нє окончує свою социялну функцию. Романтика тиж так форма и фаза любови, так же доприноши квалитетному сексу.
 

СТЕВАН КОНСТАНТИНОВИЧ (37 роки) висши совитнїк министра за науку, образованє и културу

Секс на першим месце ма репродуктивну улогу, а вец улогу задовольства. Як табу питанє є у валаских стредкох, а нє малей етнїчней заєднїци, бо там людску мрию найвецей возбудзує витресанє плахиткох зоз посцелї. Велїм сон же би пошли до варошу и могли дакус анонимнєйше жиц. У валалє векша контрола и то зоз даскелїх бокох и вец ше ствари, як цо секс, швидко детектую. Млади ше медзи собу познаю и кед дахто ступи до вязи, то ше дозна и старши умишаю пальци, глєдаюци добру нєвесту або жеца. Цо ше дотика старших, ту уж малженства загрожени, бо ше морални норми приводза до питаня. Швалерация поцагує зоз собу пенєжи, занєдзбованє фамилиї и загрожованє єй иснованя. Од адвокатох сом чул же до розходу малженства нє приходзи кед хлоп пойдзе до швалерациї, алє кед ше жена залюби звонка млаженскей вязи.

Секс стаємно присутни у живоце людзох од пубертета та док нє страца моц репродукциї. Цо ше дотика моєй роботи, робел сом углавном у женских колективох: новинарство, просвита и тераз у державней администрациї. И вше сом за - рижни жени, рижне справованє: од гевтих младих нєодатих прейґ гевтих хторим витирвал рок тирваня, та по одати хтори нєзадовольни у малженским живоце. Секс при Руснацох може буц ма одредзеней специфики. Окрем релациї валал варош. Руснаци у одношеню на векшинске сербске жительство маю векшу моралну контролу з боку церкви, бо су вецей вязани за ню. Секс може и нє муши буц табу, а то ше розвива зоз комерциялизацию и правеня пенєжу од еротики, сексуалносци и самого сексу. Наша цивилизация ше базує на штирох основних слупох:пенєж, секс, власц и шмерц и у шицких тих темох єст табу можебуц аж у шмерци вецей як у сексу.
 

ВЕЛИМИР ПАПЛАЦКО (50 роки) директор за меншини у Радио Новим Садзе

Секс при Руснацох як и при шицких других. Можебуц ма специфичносци у тим же ми ту жиєме 250 роки и отримали зме ше. Алє, окреме после Другей шветовей войни церква почала трациц вплїв на Руснацох и вони сновали малженства зоз другима народами, же би ше пречисцела крев. У войни бул, так волани, партизански секс, бо ше лєм задовольовала потреба, прето же секс чловекова потреба.

гипи-рух принєсол шлєбоднєйше справованє и руска сукня ше страцела. Думам же млади нє були досц информовани и у рускей класичней и традицийней фамилиї секс длуго бул табу тема. Нє прето же Руснаци заостати, алє пре пустош младих. Старши забуваю же цо вони робели як млади, або нє сцу припознац. Ту проблем руралних стредкох, бо похопенє дакус завартейше. Читал сом же ше нашо хлопи поносую на дзивчата пре прихильносц ґу странцом, нє пре любов, алє пре краткотирваюци секс, та ше и вони за себе муша остарац з боку.

Скорей дзивки ношели по 15 викрохмалєни подсукнї, так же кед би леґинь и подумал на секс, пошвидко би ше предумал. Ми досц длуго патриярхално воспитовани, а скорей ше барз часто ступало до малженства. Тота гранїца поцагнута пре школованє и його тирванє. Кед прецихла воспитна улога у школох и церквох, теди було проблеми нє пре секс, алє пре опасносци хтори приходза зоз нїм.

Секс и еротика були присутни вше, аж и видана кнїжка на тоту тему Еротика Рутеника. Пре патриярхалне воспитанє о тим ше нє бешедовало у явносци, гоч шицки то знали. Младим треба помогнуц на семинарох, стретнуцох и у школох же би секс престал буц табу и увесц сексолоґию як порядни предмет. Нє треба етикетовац, бо у житу єст и репченю.

Док сом робел у школи як просвитни роботнїк, мойо школяре були заинтересовани за секс а то покрадзме и робели. Я то похопйовал як нємир єдней мадосци. За мнє то нє табу, и треба же би ше цо скорей розбил. През образованє (школске и фамилиярне) мож вельо того зробиц. У европских жемох уж єст на каждим углє кондомати, бо СИДА хорота хтора нє вибера. Фройд гварел же нєпрактикованє сексу ма пошлїдки на физичне и психичне здравє, а я гварим же ше треба и чувац. Вше було бетярох и при женох и при хлопох, цо ше вецей видзи, то ше вецей зна. У Рускей редакциї зме мали младжеску емисию и бешедовали зме о сексу. Младим то одвитовало и були заинтересовани. У колективе ше вше знало хто ше з ким симпатише, хто ше як справує и хто блїзши флертованю. При дакому ше подрозумйовал секс, при дакому нє. Новинаре жию од того цо бешедую и вец ше приповеда вельо. Я то толкуєм так же барз вельо читали любовни романи. Вецей приповедки, як самого сексу, бо кед би було иншак, то би виплївало на поверхносц.